Ders Notları Weblog

Just another WordPress.com weblog

Sturm Und Drang, Deha Çağı ( 1767 – 1785 )

with one comment


Alman edebiyatında bu dönem, Herder’in Fragmanlarını yayımlamasıyla başlar (1767) ve Goethe ile Schillerin klasizme yönelmelerine kadarki ( 1785 ) süreyi kapsar. Goethe’nin “Götz von Berlichingen ” ve Schiller’in “ Kabale und Liebe” si dönemin doruğa ulaşan iki eseridir. Deha çağına ismini veren ise Maximilian Klinger’in “Wirrwar” adlı tiyatro eseridir. Christoph Kaufmann, bu eserin adını Sturm und Drang olarak değiştirmiş ve daha sonra bu ad dönemin adı olarak kullanılmaya başlamıştır.

Çağın en belirleyici ilkelerinden biri, Aydınlanma Devrinin eleştirici mentalitesini bir yana bırakıp dehayı orijinal dâhiyi ( original Genie) ideal olarak kabul etmektir.

Genie kavramıyla kastedilen şeyi Laveter şöyle tanımlıyor; Genie, ifadesi mümkün olmayanı dile getiren veya dünyayı aydınlatandır. Kant ise onu özel bir ruh olarak nitelendirmiştir.

Bu devrin gençliği aydınlanmanın medeniyet, kitap bilgisi, aklın eğitimi gibi ilkelerine karşı mücadeleye girmiştir. Yalnızca aklını geliştirmiş bilgin medeni insan değil, her türlü iç dürtülerinin hakkını tanıyan tabiat insanı ideal olmuştur. Tabiatı sınırlayan, onu bastıran biçimleyen her türlü kurala, yasaya karşı baş kaldırma şeklinde kendini gösteren bu yeni hayat felsefesi, Faust,Prometheus,Götz, Moor gibi baş kaldırıcı figürlerde en belirgin ifadesini bulmuştur.Genellikle genç kuşak yazarlarının oluşturduğu bu akımda kalıcı eserlerin yazarları yirmi yaşlarındadır: Götz’ü yazdığında Goethe yirmi dört yaşındadır.

Sturm und Drang’ın Almanya sınırları içindeki önemli filezofları Herder, Hamann ve Laveter’dir. Herder, Rousseau tarzı pesimist tarih felsefesini yıkmış, insanlık tarihini sürekli gelişimler zinciri olarak yorumlayan optimist tarih felsefesini ortaya koymuştur.

Sturm und Drang çağının özelliklerinden biri de, onun Aydınlanma Çağının hayat anlayışına, değer yargılarına savaş açmasıdır. Aydınlanma Devrinde tanrılaştırılan akıl karşısında irrasyonel güçleri savunmak, duyguları, sezgileri ve içgüdüleri bütün güçleriyle ortaya koymak bu dönemin baş ilkesi olmuştur. Aydınlanma Döneminin entelektüel insanına karşılık ilkel tabiat insanı, saf kadınlar, masum çocuklar bu çağın sanatkârlarına cazip görünmüştür. İlk insanlara karşı duyulan sempati, Homeros çağı Yunan’ına, eski Germanlara, İncil insanına ilgi uyandırmıştır. Bu çağın hayat anlayışı; hayat hissi özel bir çelişki içindedir: Bir yandan gerçekliğe, yani geçici olan realiteye karşı anlayışlı olmak, öte yandan da tabiat ve hayatın ölümsüzlüğüne karşı sezgili olmak. Hayat biçimlerin durmak dinlenmek bilmeyen bir dönüşümü olarak anlaşılmıştır. Sanat, bir amaca götürecek araç değildir artık. Sanat bir çeşit vahiy niteliği almıştır. Kültür ve din ilişkisi, din ve edebiyat ilişkisine eşit görülmüştür. Her ikisinin de görevi insanlığı hümaniteye ulaştırmaktır. Hamann’a göre şair dili, tabiat sesidir. Sezen bir ruh ve imajlar yaratan bir hayal gücü, aslında ilk tanrısal güçlerdir.

Sturm und Drang’ın bir başka özelliği de milliyetçi oluşudur. Klasik örnekleri kabul etmez. Herder der i “ Eserlerimiz ne kadar Alman’sa ve ne kadar modernse, Yunanlılar’la akrabalığı o kadar yakın olur. Bizi onlarla eşit yapan şey, yalnızca o aynı özgür dâhiyane yaratıgüçtür. Çünkü Herder, Yunan eserlerinin büyüklüğünü onların dahiyane yaratıcışığında,orjinalliğinde bulmuştur.Milliyetçi havaya rağmen Sturm und Drang’ın Almanya dışından etkilendiği, hayran olduğu büyükler vardır. Mesela Shakespeare, o zamana kadar örnek alınan Fransızların yerine geçmiştir. Onunla birlikte dramda uygulanan üç birlik kuralı bir yana atılmıştır. Eser kahramanları, çoğu kere tutkulu güçlü kişilerdir. Üstün insanlar ve onların karşısında güçsüzler sık sık konu alınmışlardır. Tiyatro dili nazımdan nesre aktarılmış veya tek tük ölçülü eserlerde yeni vezinler kullanılmıştır. Zorlma bir kuvvet üslubu, düzgün ve eksiksiz cümle kurmaya elverişli olmadığından bol ünlemli, coşkun ve bölük parça cümlelerden oluşan bir üslup yaratılmıştır.

Written by Sarı Sayfalar

October 22, 2008 at 3:43 pm

Posted in Writing

Tagged with ,

One Response

Subscribe to comments with RSS.

  1. Ücretsiz özel ders ilan sitemize ilanınızı bekleriz.

    özel ders
    ozeldersturkiye.com

    özel ders

    September 26, 2010 at 8:49 pm


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: